Voeding en leefstijl 2017-03-06T14:36:55+00:00
ik wil me graag aanmelden

VOEDING EN LEEFSTIJL

Foliumzuur

Slikte je nog geen foliumzuur, begin dan meteen. Foliumzuur vermindert de kleine kans op aangeboren afwijkingen van je kindje, zoals een open ruggetje. Het is daarom verstandig dagelijks 0,5 mg foliumzuur te slikken. Het beste is dit vol te houden tot de 10e zwangerschapsweek, gerekend vanaf de dag van je laatste menstruatie. Foliumzuur is zonder recept verkrijgbaar bij apotheek of drogist. Je kunt ook multivitaminen speciaal voor zwangeren slikken.
Voeding

Misschien ben je net zwanger, misschien loop je al op het einde van de zwangerschap. Moeder worden roept vragen op, onafhankelijk van hoever de zwangerschap gevorderd is. Logisch, want je bent niet meer alleen verantwoordelijk voor je eigen gezondheid.
In de praktijk blijkt dat veel aanstaande moeders vooral benadrukt krijgen wat zij beter niet kunnen eten tijdens de zwangerschap. Rauw vlees bijvoorbeeld of producten waarin rauwe melk verwerkt is en voedingsmiddelen die vitamine A bevatten. Wat in de zwangerschap juist wel goed is om te eten wordt te weinig benadrukt. Ruim 95% van de bevolking in Nederland denkt ‘best gezond’ te eten, maar slechts 2% van de hele bevolking voldoet daadwerkelijk aan de Richtlijnen Goede Voeding. Uit steeds meer onderzoeken blijkt echter dat gezonde voeding tijdens de zwangerschap invloed heeft op de gezondheid van het kind op langere termijn. Voor ons genoeg reden om wat meer aandacht aan voeding te besteden.
Met gezonde voeding kun jij er als moeder aan bijdragen dat jouw kindje een zo gezond mogelijke start van zijn of haar leven krijgt.

Gezonde voeding, wat is dat? Eten voor twee is niet nodig. Voor een zwangere vrouw is het advies per dag als volgt:

  • groente 200 gram
  • fruit 2 – 3 stuks
  • vlees/kip 100 – 125 gram (gaar!)
  • vis 2x per week 100 – 125 gram (gaar!)
  • melk(producten) 450 cc
  • kaas 1,5 plak
  • halvarine/Margarine/Olie e.d. 45 – 55 gram
  • vocht 1,5 – 2,5 liter
  • brood 6 – 8 sneetjes
  • aardappelen/rijst/pasta 200 – 250 gram

Het is belangrijk om twee keer in de week vis te eten of visoliecapsules te slikken. Visolie bevat essentiële omega-3-vetzuren. Deze dragen bij aan de ontwikkeling van de hersenen en het immuunsysteem van (jonge) kinderen.
Ook na de bevalling is het voor de moeder belangrijk voldoende binnen te krijgen. Zeker wanneer het gaat om een eventueel ontstaan tekort, maar ook voor het kind, wiens hersenen nog lange tijd zullen groeien. Daarom wordt aangeraden ook tijdens de borstvoeding visolie te gebruiken. Het is dus verstandig visolie te gebruiken voor, tijdens en na de zwangerschap. Bron: Bewust Gezond

Voedingsmiddelen die je beter kunt vermijden

Te veel vitamine A kan schade aan een ongeboren kind veroorzaken. Zwangere vrouwen mogen daarom niet meer dan 3.000 microgram vitamine A per dag binnenkrijgen. Het gaat om vitamine A uit dierlijke producten en supplementen. Omdat in lever veel vitamine A zit, is het beter dit tijdens de zwangerschap niet te eten. Leverworst of paté of andere vleeswaren waarin lever verwerkt zit, kun je het beste maximaal een keer per dag eten.
  • Eet geen rauwe vleeswaren, zoals filet americain, ossenworst, theeworst, chorizo, rosbief, rauwe ham, salami, cervelaat, snijworst en boerenmetworst.
  • Gebruik geen rauwe vis of rauwe schaal-, en schelpdieren. Denk hierbij ook aan bijvoorbeeld sushi. Eet ook geen voorverpakte kant-en-klare vis uit de koeling. Ook raden we af om in de zwangerschap roofvis te eten zoals snoek, snoekbaars, tonijn of makreel. Daarin kan namelijk teveel kwik zitten.
  • Vermijd rauwe eieren.
  • Gebruik geen verse melk van koe of geit tenzij deze verhit is.
  • Eet geen kazen die van boerenmelk of rauwe melk (‘au lait cru’) zijn gemaakt. In rauwe melk kan de listeriabacterie groeien. Besmetting met deze bacterie kan schadelijke gevolgen hebben voor de baby. Gepasteuriseerde melk of kazen van gepasteuriseerde melk kun je zonder risico gebruiken.

Als je twijfelt, raadpleeg dan de site van het Voedingscentrum. www.voedingscentrum.nl

Kruidenpreparaten en keukenkruiden

Gebruik de volgende kruidenpreparaten (pillen) niet in de zwangerschap: efedra, aloë, sassafras, dong quai, kava kava, absint-alsem, venkel, anijs, komkommerkruid, hoefblad, smeerwortel en boerenwormkruid.

Pimba ofwel kalebaskruid dient ook niet gebruikt te worden tegen misselijkheid in de zwangerschap.

Venkelthee of anijsthee wordt ook afgeraden in de zwangerschap.
De volgende kruiden kunnen in normaal gebruik geen kwaad, echter in grotere hoeveelheden zouden ze schadelijk kunnen zijn in de zwangerschap: fenegriek, nigella, moederkruid, senna, meidoorn, maar ook keukenkruiden als venkel, salie, dragon, anijs, basilicum, pesto en kaneel.

Zoethoutthee mag 1 tot 2 glazen per dag worden gedronken, vanwege de stof glycyrrhizine dat een bloeddrukverhogende werking heeft. Glycyrrhizine zit ook in zoete en zoute drop. Het advies is dan ook om maximaal een paar dropjes per dag te eten.

Gewichtstoename

Tijdens de zwangerschap is het normaal dat je gewicht toeneemt. Voor jou als zwangere vrouw is het natuurlijk wel zo prettig als je niet veel extra kilo’s na de zwangerschap overhoudt. Ook is dit beter voor jouw gezondheid en voor een eventuele volgende zwangerschap. Met onderstaande tabel geven we je een richtlijn over de geadviseerde gewichtstoename tijdens de zwangerschap. De BMI-index berekenen we tijdens het eerste gesprek dat je bij ons hebt en staat ook op je verloskundigekaart vermeld.
BMI voor de
zwangerschap
Geadviseerde
gewichtstoename
BMI < 18,5 12,5 – 18 kg
BMI 18,5 – 25 11,5 – 16 kg
BMI 25 – 30 7 – 11,5 kg
BMI ≥ 30 5 – 9 kg

Wanneer je behoefte hebt aan een uitgebreid advies over je voedingspatroon dan kan een diëtiste je helpen om jou en jouw kindje een zo gezond mogelijke start te geven. Een diëtiste kan je helpen als je bijvoorbeeld:

  • overgewicht of ondergewicht hebt
  • een grote gewichtstoename hebt tijdens de zwangerschap
  • in een eerdere zwangerschap zwangerschapssuikerziekte hebt gehad
  • bekend bent met eetstoornissen
  • voedselovergevoeligheid hebt
  • specifieke problemen of vragen hebt

Bekijk hier de folder, of neem contact met ons op voor meer informatie.

Mondzorg

Tijdens de zwangerschap gebeurt er heel wat in je lijf. Helaas heb je door de zwangerschap ook meer kans op het krijgen van tandvleesontstekingen in de mond. De boosdoener is tandplak. Door een verhoogde hormoonspiegel kan je tandvlees overgevoelig reageren op tandplak. Hierdoor bloedt het sneller, zwelt het op en is het gevoeliger.

Gebitsverzorging is dan ook extra belangrijk in de zwangerschap om te voorkomen dat je gebit in die 9 maanden moet lijden. Eigenlijk is het een kwestie van zorgvuldig blijven poetsen, tweemaal per dag. Houd ook de ruimten tussen de tanden en kiezen goed schoon met flosdraad of tandenstokers. De verleiding is misschien groot om tandvlees dat bloedt (en dus ontstoken is) te ontzien. Bovendien is het verleidelijk om in het geval van misselijkheid de achterste kiezen niet te poetsen. Houd juist deze plekken extra goed schoon. Een tandenborstel met een kleine kop is bij misselijkheid beter te verdragen.

Overgeven? Ga niet meteen poetsen! Hoewel de verleiding groot is om het wel te doen, je wilt natuurlijk van die vieze smaak af, is het raadzaam om nog even te wachten. Het maagzuur dat je opgebraakt hebt, tast het tandglazuur aan. Als je daarna ook nog met schurende middelen als borstel en tandpasta in de weer gaat, dan poets je nog makkelijker meer tandglazuur weg. Spoel daarom liever eerst met wat water of een mondspoelmiddel.

Tandvleesproblemen zijn in eerste instantie niet heel duidelijk zichtbaar of voelbaar in de mond. Pijn aan het tandvlees komt niet vaak voor. Dit zorgt ervoor dat tandvleesontstekingen vaak ongemerkt veel schade aan kunnen richten, zonder dat je het zelf door hebt. Een simpele tandvleesontsteking kan dankzij de zwangerschapshormonen uit de hand lopen. Dit heeft als gevolg dat het kaakbot, waar de kiezen en tanden in vast staan, oplost en de tanden en kiezen een groot deel van hun fundering verliezen. Dit bot groeit nooit meer terug.

Er zijn aanwijzingen dat ontsteking van het tandvlees kan leiden tot vroeggeboorte. Vrouwen met een slechte mondhygiëne hebben een grotere kans dat hun kinderen later meer last hebben van tandbederf. Gezond tandvlees is daarom tijdens de zwangerschap uitermate belangrijk! Door het tandvlees op tijd te laten controleren en te reinigen door een mondhygiënist, kunnen deze problemen voorkomen worden en de risico’s worden verminderd. Om een afspraak te kunnen maken bij een mondhygiënist is er geen verwijzing nodig.

Verloskundige tip: spreek in de eerste helft van je zwangerschap een controle af bij je tandarts en / of mondhygiënist.

Bekken-, en rugklachten

Pijn rondom het bekken is een veel voorkomend verschijnsel in de zwangerschap. Ongeveer de helft van de zwangere vrouwen heeft last van bekkenpijn of lage rugpijn.

Deze pijn kan zich bevinden in het gebied van de lage rug, het stuitje, de liezen, het schaambeen, de bekkenbodem en/of aan de zijkant van de bovenbenen. De pijn begint vaak nadat je (te) lang in dezelfde houding hebt gezeten of gestaan of na (te) zware lichamelijke inspanning. Ook specifieke bewegingen zoals omdraaien in bed, traplopen, uit de auto stappen of opstaan uit een stoel kunnen pijnlijk zijn.

De oorzaak van bekken-, en rugklachten tijdens de zwangerschap zijn vaak te zoeken in de verweking van het kraakbeen en de banden veroorzaakt door de zwangerschapshormonen. Daarbij zorgt de toename in lichaamsgewicht voor een extra belasting.

Om bekken-, en rugpijn tijdens en na de zwangerschap te verminderen, is het belangrijk dat je luistert naar jouw lichaam en de dagelijkse activiteiten zo goed mogelijk aanpast. Vaak kun je baat hebben bij therapie tijdens je zwangerschap of na je bevalling van een ceasartherapeut of fysiotherapeut. Bespreek je klachten met één van ons, zodat wij je kunnen adviseren of therapie op zijn plaats is. Ook hebben we schriftelijke adviezen die we je kunnen meegeven om alvast zelf met aandachtspunten aan de slag te gaan.

Kattenbak en tuinieren

In uitwerpselen van (vooral jonge) katten komt een parasiet voor die toxoplasmose kan veroorzaken. Toxoplasmose kan schadelijk zijn voor een ongeboren kind. Bij het verschonen van de kattenbak en het werken in de tuin is het belangrijk handschoenen te dragen. Beter nog: laat iemand anders de kattenbak verschonen. Ook een zandbak kan een bron zijn van toxoplasmose. Besmetting tijdens de zwangerschap kan gevolgen hebben voor de baby. Als je eerder toxoplasmose hebt gehad, ben je tegen deze ziekte beschermd.

Schadelijke stoffen

Contact met de volgende stoffen moet je zo veel mogelijk proberen te vermijden:
  • verf op terpentinebasis
  • ongediertebestrijdingsmiddelen
  • chemicaliën (zoals foto-ontwikkelvloeistoffen)

Tip voor de babykamer: Vermijd langdurig schilderen in een slecht geventileerde ruimte. Schilder bij voorkeur met verf op waterbasis en ventileer de ruimte waarin je schildert. Verder is het verstandig geen dagen achter elkaar te schilderen.

Haar verven

Haarverf bestaat uit (soms loodhoudende) oplosmiddelen, waterperoxide et cetera. De resorptie is waarschijnlijk gering en er zijn tot nu toe geen aanwijzingen voor schadelijke effecten. Tegenwoordig bestaan veel haarverfproducten uit natuurlijke bestanddelen. Vraag hiernaar bij de kapper of drogist.

Roken

Tijdens de zwangerschap is het belangrijk dat geen van beiden rookt. Meeroken is net zo schadelijk voor de ongeboren baby als zelf roken. De stoffen die in een sigaret zitten en vrijkomen zorgen er namelijk voor dat je bloedvaten gaan samentrekken waardoor er minder zuurstof bij de baby kan komen. Daarnaast wordt een deel van het hemoglobine gebonden aan koolmonoxide in plaats van aan zuurstof. Er zit dus minder zuurstof in je bloed. Dit alles verhoogt de kans op een te klein of te vroeg geboren kindje. Kinderen van ouders die tijdens of na de zwangerschap roken hebben een slechtere longfunctie op latere leeftijd dan kinderen van ‘rookvrije’ ouders. Na de zwangerschap verhoogt roken de kans op wiegendood. Wanneer je meer informatie wilt over stoppen met roken kun je altijd contact met ons opnemen. Je kunt ook kijken op www.rookvrijallebei.nl Tijdens de zwangerschap brengen we je risicoprofiel met betrekking tot roken in kaart. Dit betekent dat we jou en je partner wat vragen voorleggen met betrekking tot jullie rookgedrag. Als je gemotiveerd bent om te stoppen met roken, helpen wij je om de juiste zorg te krijgen.

Alcohol

Voor zwangere vrouwen is het niet raadzaam alcohol te gebruiken. Alcohol kan makkelijk de placenta passeren en dus bij de baby terecht komen. Die wordt als het ware al een beetje dronken van één glaasje. De baby plast de alcohol uit in het vruchtwater, maar drinkt datzelfde vruchtwater weer op waardoor een wijntje erg lang doorwerkt. Het heeft zeker effect op de hersen- en longontwikkeling. Overmatig alcoholgebruik kan ernstige afwijkingen veroorzaken. Als je twee glaasjes per dag drinkt kan je baby al een groeiachterstand oplopen. Ook als je borstvoeding geeft kun je alcohol beter laten staan omdat het ook via de melk bij je kindje komt. Uitgebreidere informatie over alcohol vind je op www.voedingscentrum.nl. Ernstig drankgebruik door de aanstaande moeder vergroot de kans op een kind met aangeboren afwijkingen, vooral aan de hersenen. Vermoed je dat je in de zwangerschap moeilijk van de drank af kunt blijven, bespreek dit dan met ons tijdens de controle.

Op onderstaande website vind je een gratis online cursus voor zwangere vrouwen die alcohol gebruiken. Door Negen Maanden Niet leer je meer over de gevolgen van alcoholgebruik tijdens de zwangerschap. Ook krijg je advies als je zelfstandig jouw alcoholgebruik wil minderen of stoppen.
www.alcoholenzwangerschap.nl

Drugs

Drugs zijn uit den boze tijdens de zwangerschap. Drugs zijn erg schadelijk voor het menselijk lichaam en al helemaal voor een ongeboren baby.
Een joint vermindert de zuurstofvoorziening naar je kindje. Dit verhoogt de kans op vroeggeboorte of een te klein kind.
Cocaïne is erg gevaarlijk. Het sluit de bloedtoevoer naar de baby bijna geheel af. Het kindje krijgt dus zuurstofgebrek. Dit kan zorgen voor aangeboren afwijkingen omdat organen zuurstof nodig hebben om zich te kunnen ontwikkelen. Na de geboorte hebben de kinderen vaak afkickverschijnselen. Er is ook een grote kans dat je kind zich op latere leeftijd niet goed ontwikkeld.
XTC verhoogt de kans op aangeboren afwijkingen, vooral aan de armen of benen. Ook hartafwijkingen lijken vaker voor te komen.
Van heroïne is het algemeen bekend hoe verslavend en verwoestend het is. Baby’s van heroïneverslaafden worden veel te vroeg geboren en hebben ernstige afkickverschijnselen. Meer informatie over drugs en zwangerschap vind je op www.amc.nl
Meld het altijd aan ons als je drugs gebruikt of hebt gebruikt. Het is erg belangrijk dat we de juiste zorg voor jou en je kindje kunnen bieden.

Medicijnen

100% veiligheid van medicijnen bestaat niet. Gebruik alleen medicijnen in de zwangerschap als daar echt een goede reden voor is. Er is zijn vaak geen bijwerkingen bekend en men kent het effect van medicijnen in de zwangerschap op lange termijn vaak niet.
Medicijnen kunnen ernstige gevolgen hebben voor de ongeboren baby. Dat geldt ook voor medicijnen die je zonder recept bij apotheek of drogist kunt verkrijgen en voor homeopathische middelen. Deze zijn niet zondermeer veilig te gebruiken in de zwangerschap. Vraag dit vooraf na bij huisarts of apotheek, mogelijk is er een veiliger alternatief. Het is ook nuttig om de apotheek te zeggen dat je zwanger bent.
Bij pijnklachten kun je zonder gevaar paracetamol gebruiken. In de bijsluiter staat altijd hoeveel je mag gebruiken. Gebruik andere pijnstillers alleen na overleg met je huisarts. Een verdoving voor een behandeling door de tandarts is geen probleem.
Vertel je (huis)arts (ook de tandarts) dat je zwanger bent. Indien je medicatie gebruikt in de zwangerschap, geef dit dan altijd aan tijdens een van de controles.

Werk

Je werk kan schadelijk zijn voor de zwangerschap of de gezondheid van je kind. Als er op je werk risico’s zijn, dan is extra bescherming zinvol. Door daar nu al over na te denken kun je op tijd maatregelen nemen. In de volgende situaties kan je werk schadelijk zijn voor je vruchtbaarheid, je zwangerschap en je kind:
  • als je in contact komt met giftige stoffen
  • als je werk doet waarbij je een infectie kunt oplopen
  • als je onregelmatige werktijden hebt (zoals ploegendienst en nachtdienst)
  • als je lichamelijk belastend werk hebt
  • als je ongezonde stress hebt (als je niet kunt herstellen van grote werkdruk)
  • als je werkt in een omgeving met straling, lawaai, overdruk, lichaamstrillingen, extreme hitte of kou

Wil je weten of je werk veilig is voor een gezonde zwangerschap en je kind? Twijfel je hierover of heb je andere vragen? Dan adviseren we je om contact op te nemen met de bedrijfsarts. Die kan samen met jou nagaan of extra bescherming nodig is. Je kunt ook informatie vinden op: www.rivm.nl/zwangerworden.

Seksualiteit

De beleving van intimiteit en seksualiteit tijdens de zwangerschap wisselt per persoon en per zwangerschap. Bij een normaal verlopende zwangerschap zijn er geen geboden of verboden ten aanzien van seks. Seks kan ook geen miskraam of beschadiging van het kind veroorzaken. Je baby zit volledig beschermd in jouw buik, dus van een ‘indringer’ heeft hij geen last. Hij wiebelt alleen maar heen en weer. De baarmoedermond sluit de baarmoeder zo goed af, waardoor er geen bacteriën naar binnen kunnen. Je baby merkt het wel als jij klaarkomt, het ritmisch samentrekken van de baarmoeder kan een reactie uitlokken. Masturbatie kan ook geen kwaad. Het kan juist voor ontspanning zorgen.

Tijdens de zwangerschap maak je ongeveer 2 liter extra bloed. Je hebt nu 7 liter in plaats van 5 liter bloed. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door extra vocht. Hierdoor wordt alles heel goed doorbloed en goed gevuld. Zo ook je schaamlippen en vagina. Hierdoor kan het zijn dat vrijen anders aan gaat voelen dan dat je gewend bent.
Het kan ook zijn dat de behoefte aan vrijen in de zwangerschap wisselt. Dit kan komen door de zwangerschapshormonen die soms met pieken aanwezig zijn tijdens bepaalde weken van de zwangerschap. Soms wordt je creativiteit getest, want je buik kan op het einde van de zwangerschap best in de weg zitten.

Voel je na het vrijen dat je buik hard wordt? Geen zorgen. Je baarmoeder is een spier die kan samentrekken, maar daarna ook weer snel ontspant. Blijft je buik gespannen, neem dan een warme douche of leg een warme kruik op je buik.
Soms kan het zijn dat je een beetje helderrood of bruinig bloed verliest na het vrijen. De haarvaatjes in de baarmoedermond zijn extra gevoelig door de verbeterde doorbloeding, waardoor er wat makkelijker een onschuldige bloeding kan ontstaan bij aanraking. Mocht dit een keer gebeuren, maak je niet al te ongerust. Neem wel altijd even telefonisch contact met ons op, zodat wij de situatie kunnen beoordelen en je naar alle waarschijnlijkheid kunnen geruststellen.
Ondervind je problemen of heb je vragen over seksualiteit? Dan kun je dit altijd bespreken met je verloskundige.
Ook kun je kijken op: www.praktijkvoorseksuologie.nl

Vakantie

Als je zwanger bent, kun je nog gerust op vakantie. Wel is het verstandig er bij stil te staan of er medische hulp in de buurt is indien nodig. Als je naar een ver land wilt reizen, bespreek dit dan voor je boekt met je verloskundige en of huisarts. Voor een reizigersadvies en eventuele vaccinaties neem je contact op met de GGD. Zeg daarbij duidelijk dat je zwanger bent.

We raden je aan altijd je gegevens van de praktijk met de verloskundigekaart mee te nemen. Voor een vliegvakantie is het afhankelijk van de vliegmaatschappij tot welke termijn van de zwangerschap je nog mag vliegen. In de regel is het zo, dat je met de meeste vliegmaatschappijen met 32 weken niet meer mag vliegen. We mogen als verloskundige geen fit-to-fly verklaring afgeven. Wel kunnen we verklaren dat je zwanger bent en of er bepaalde complicaties zijn. Vakanties op hoogten hoger dan 2150 meter worden ontraden. Op deze hoogte is er vaak minder zuurstof aanwezig. Raadpleeg altijd je reisorganisatie of er zaken zijn waar je als zwangere rekening mee moet houden. Tips:

  • Zorg dat je op je vakantiebestemming weet hoe je eventueel het dichtstbijzijnde ziekenhuis of medische dienst kunt bereiken.
  • Drink in het buitenland geen leidingwater.
  • Vraag bij de apotheek naar goede muggenolie die je mag gebruiken in de zwangerschap. Niet alles is in de zwangerschap veilig te gebruiken.

Het Zikavirus is een virus dat de ziekte zikakoorts veroorzaakt. Het virus wordt overgebracht door bepaalde muggen die in de tropen veel in en rondom huis voorkomen (Aedes mug, ook wel gelekoortsmug of denguemug genoemd). Er zijn steeds meer aanwijzingen dat besmetting met het zikavirus schadelijk kan zijn voor het ongeboren kind. Daarom wordt zwangere vrouwen en vrouwen die zwanger willen worden geadviseerd reizen die niet noodzakelijk zijn uit te stellen.

Meld een recent bezoek aan een land waar het zikavirus heerst tijdens de reguliere controles bij ons. Indien je risico hebt gelopen op een mogelijke besmetting met het Zikavirus zullen we jou adviseren het Zika-spreekuur in een van beide ziekenhuizen in Tilburg te bezoeken. Hier wordt dan beoordeeld of er aanvullend onderzoek (bloed-, en / of echo) in de zwangerschap nodig is.