Als je niet gehuwd bent en je krijgt binnenkort (of je hebt al) een kind, dan komt het juridisch vaderschap pas tot stand door het laten opmaken van een akte van erkenning. Toestemming van de moeder is daarbij vereist. De erkenner hoeft niet de verwekker van het kind te zijn.

1. Erkenning als ongeboren vrucht
Als een vrouw zwanger is, is het mogelijk het nog ongeboren kind te laten erkennen. De vaderrelatie is dan al voor de geboorte vastgelegd. Dit komt tot uiting in de geboorteakte van het kind: de vader is bekend en het kind heeft vanaf de geboortedatum zijn achternaam (Overigens moet voor elke, eventueel volgende zwangerschap opnieuw een erkenningsakte worden opgemaakt.)
2. Erkenning bij de geboorteaangifte
Als het kind niet als ongeboren vrucht is erkend, kan erkenning alsnog plaatsvinden bij de geboorteaangifte. De moeder geeft daarvoor toestemming door het ondertekenen van een formulier dat bij de burgerlijke stand verkrijgbaar is. Er wordt een erkenningsakte opgemaakt. De erkenning wordt als latere vermelding bij de geboorteakte opgenomen. Er is echter qua geboorteaktetekst een verschil met de erkenning ongeboren vrucht. Aangezien een geboorteakte de toestand weergeeft op het moment van geboorte en een erkenning geen terugwerkende kracht heeft, is op het moment van geboorte de vaderrelatie niet gelegd: de vader is (juridisch) onbekend en het kind heeft bij geboorte de achternaam van de moeder. Pas door erkenning verkrijgt het kind juridisch een vader en zijn achternaam.
3. Latere erkenning
Een kind dat, volgens zijn eigen geboorteakte, wettelijk alleen een moeder heeft, kan erkend worden met toestemming van de moeder. Ook een meerderjarige kan erkend worden, maar dan alleen met toestemming van de meerderjarige zelf en de moeder.

er is geen juridische vader;

de erkenner/vader is niet gehuwd;

de erkenner/vader is meerderjarig;

de moeder geeft toestemming tot de erkenning.

Wat zijn de gevolgen van erkenning?

Er ontstaat een familierechtelijke betrekking (een juridische vader-kind relatie). Dit houdt onder meer in, dat het kind erfgenaam van de vader wordt. Op 1 januari 1998 is het naamrecht in Nederland gewijzigd! Een kind dat door een vader na 1-1-1998 wordt erkend en het oudste kind in het gezin is krijgt alleen de naam van de vader/erkenner als dat in een akte is vastgelegd.

De erkenner kan aansprakelijk worden gesteld voor de kosten van levensonderhoud en opvoeding (ook als de relatie met de moeder is beëindigd). Deze gevolgen gaan pas in op de dag dat de erkenningsakte is opgemaakt.

Ouderlijk gezag
In tegenstelling tot de meerderjarige moeder heeft de vader/erkenner niet automatisch het ouderlijk gezag over zijn kind. Meer informatie hierover bij de burgerlijke stand.

Niet-Nederlandse ouders
Bij ouders met een andere nationaliteit moet de ambtenaar van de burgerlijke stand rekening houden met het nationale recht van de erkenner.

Verder
De ambtenaar van de burgerlijke stand moet de wet toepassen en soms een erkenning weigeren. Zo doet zich een probleem voor, als er een kind geboren wordt binnen 307 dagen na de echtscheiding van de moeder (let wel: de echtscheidingsdatum is de datum waarop de echtscheidingsbeschikking wordt ingeschreven!). Dit probleem is op te lossen. Maar informeer ruim van tevoren bij de burgerlijke stand.